Schatkistbankieren is slecht voor gemeenten en beperkt de concurrentie

Datum: July 13, 2012
Categorie: Algemeen inkoopnieuws
Auteur: Rijksoverheid

Ministeries, sociale fondsen en baten-lastendiensten van het Rijk moeten verplicht schatkistbankieren. Bij schatkistbankieren lopen de geldstromen via het Rijk. Voordeel van deze vorm van bankieren is dat deze instellingen tegen gunstige voorwaarden kunnen lenen of beleggen. Andere instellingen met een wettelijke taak kunnen onder voorwaarden meedoen. Het Agentschap van de Generale Thesaurie voor betalingsverkeer voert het schatkistbankieren uit.

In het Begrotingsakkoord 2013 is afgesproken dat decentrale overheden (zoals gemeenten) in 2013 gaan schatkistbankieren. Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor zal de Nederlandse staat minder geld hoeven te lenen op de financiële markten en zal de staatsschuld dalen.Het verplicht schatkistbankieren wordt ingevoerd voor gemeenten, provincies, waterschappen, en gemeenschappelijke regelingen. Dit heeft een positief effect op de omvang van de staatsschuld. Depositotarieven en inleentarieven worden geharmoniseerd. Decentrale overheden krijgen op de deposito’s een rente vergoed die gelijk is aan de rentes die de Nederlandse staat betaalt op leningen die ze op de markt aangaat. De komende maanden zal dit besluit verder worden uitgewerkt, waarbij de benodigde aanpassing in wet- en regelgeving zo spoedig mogelijk ingang wordt gezet. Een leenfaciliteit, namelijk dat er ook via de schatkist geleend kan worden, is niet aan de orde. Dit is een van de maatregelen uit het Begrotingsakkoord 2013 om de overheidsfinanciën op orde te brengen. De 5 fracties in de Tweede Kamer (VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie) en het demissionaire kabinet hebben daarover in april 2012 overeenstemming bereikt. Het akkoord beperkt het begrotingstekort in 2013 tot 3% van het bruto binnenlands product (bbp). De maatregelen uit het begrotingsakkoord staan in de Voorjaarsnota 2012, het financiële overzicht van het lopende begrotingsjaar.

STANDPUNT CBP: Simpel gezegd: gemeenten dienen overtollige saldi te gaan onderbrengen bij de Staat (hiervoor is een apart rekeningnummer geopend door Min. Van Fin.). De rente die ze hiervoor krijgen is gelijk aan de rente die de Staat betaalt voor Staatsleningen. Die is dus altijd lager dan de (deposito)rentes die de banken betalen. En momenteel substantieel lager want de Staat betaalt extreem lage rentes voor aangetrokken leningen (net als de Duitsers). Vanuit bankperspectief: op de rekeningen-courant van gemeenten was er vrijwel altijd sprake van positief saldo. De kortlopende kredietbehoefte van gemeenten wordt altijd ingevuld met kasgeldleningen bij de BNG. Die saldi op de rekening werden beloond met een rentevergoeding rechtstreeks op de rekening of bij afsplitsing naar een deposito met een nog hogere rente. Want de bank gebruikt de bij haar aangehouden tegoeden voor de funding van kredietverlening. AANBESTEDEN VAN BANCAIRE DIENSTEN WAS DUS INTERESSANT EN LEVERDE GEMEENTEN VEEL VOORDEEL.

 Bij invoering van ‘schatkistbankieren’ krijgt een bank dus niet meer die gemeentelijke tegoeden. Het enige dat een bank nog zou kunnen krijgen is het betalingsverkeer sec, alleen de transacties bij- en afschrijvingen. En dat is gezien de geringe marges die een bank daar op maakt helemaal niet interessant meer. De zaak wordt dus nu een beetje omgedraaid: banken gaan zeggen “gemeente, u mag best bij mij bankieren, maar dan alleen tegen de standaard tarieven, zie hiervoor onze website.” Een bankofferte zal uit één A4tje bestaan met die tekst. Uit betrouwbare bron weet ik dat dit ook echt beleid wordt bij de Rabobank. 

En dat betekent dat zij bij geen enkele gemeente meer mee zullen doen aan “aanbesteding van het huisbankierschap”. De term huisbankierschap bij gemeenten bestaat ook niet meer nu de Staat “medehuisbankier” is geworden. Er is dus ook geen sprake meer van één huisbankier.

 Naar onze mening worden de gemeenten hier slechter van want:
1. hun renteopbrengsten gaan omlaag
2. hun kosten betalingsverkeer gaan toenemen (want ze gaan de maatwerktarieven en/of kortingen kwijtraken)

 Tevens kunnen vragen gezet worden bij de rechtmatigheid van de maatregel. Wordt hier niet een overheidsopdracht uit de markt gehaald? De wet kan bepalen dat bepaalde diensten verplicht bij de overheid worden afgenomen. Gemeenten dienen de wet te volgen. Indien marktpartijen (banken) serieus van mening zijn dat het een overheidsopdracht betreft die aanbesteed zou moeten worden dan kunnen zij een klacht indienen bij de Europese Commissie. Deze situatie is vergelijkbaar met TenderNed. In die situatie is in april ook een klacht ingediend bij de Europese Commissie door o.m. CROW (als eigenaar van aanbestedingskalender.nl). De uitkomst van klachten is moeilijk in te schatten, tot op heden heeft de Commissie nog geen ruchtbaarheid aan de klacht gegeven en dus ook nog geen opinie. 

Maar misschien is er een lichtpuntje: enkele gemeenten komen in verzet: 

Acht gemeenten tegen schatkistbankieren

04/07/12 bron: ANP

 De wethouders van acht middelgrote gemeenten hebben zich vandaag in een brief aan de ministers van Financiën en Binnenlandse Zaken en de staatssecretaris van Financiën verzet tegen het zogenoemde schatkistbankieren. Het gaat om de gemeenten Huizen, Beek, Giessenlanden, Haaren, Leusden, Maasgouw, Ouder-Amstel en Zeewolde. Volgens de gemeenten heeft dit kabinetsplan 'direct ernstige gevolgen voor hun gemeente'. Bovendien is het een 'grove aantasting van de gemeentelijke autonomie', die zelfs in de Grondwet is vastgelegd, zo schrijven de wethouders.

Cosmetische ingreep
Schatkistbankieren verplicht lagere overheden om financiële overschotten te stallen bij het Rijk. Volgens de acht wethouders is dat een 'cosmetische ingreep', bedoeld om de Nederlandse staatsschuld op papier te verlagen. De werkelijke schuld van overheden blijft daarentegen gewoon volledig bestaan. De wethouders betwijfelen ook of het geld bij het Rijk wel zo veilig is gestald als wordt voorgespiegeld.

De gemeenten hebben in hun begrotingen rekening gehouden met geld waarmee ze kunnen handelen, wat rente oplevert of waarmee ze iets extra's kunnen doen. Als dat zomaar wegvalt, komen veel overheden in de problemen, aldus de wethouders, die willen dat het voorstel van tafel gaat.

Brabant tegen verplicht schatkistbankieren

22/06/12 bron: ANP

Provinciale Staten van Noord-Brabant zijn unaniem tegen het verplicht schatkistbankieren zoals is afgesproken in het Lente-akkoord van CDA, VVD, D66, ChristenUnie en GroenLinks.

Het schatkistbankieren is een manier om de staatsschuld te verlagen. Diverse overheden vrezen echter een groot verlies op het rendement van hun bezit als ze dat bij de rijksoverheid moeten beleggen. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten becijferde een verlies van 300 tot 400 miljoen euro. Bij de provincies zou het gaan om 200 miljoen euro.

De VVD in Brabant becijferde een verlies van 40 miljoen euro voor de provincie door een groot rendementsverschil (ongeveer 1 procent). De fractie waarschuwt dat belastinggeld verdampt terwijl de staatsschuld feitelijk niet verandert.

De Brabantse Staten willen dat het kabinet een vrijwillig alternatief bedenkt met goed rendement.