Nieuwe Aanbestedingswet weer opgeschort

Datum: September 14, 2011
Categorie: Algemeen inkoopnieuws
Auteur: fd.nl/entrepreneur

De behandeling van de Aanbestedingswet in de Tweede Kamer is op het laatste moment voor onbepaalde tijd opgeschort. Kamerleden willen zich beter kunnen voorbereiden.

Waar zitten de knelpunten?
Een lappendeken van regels en onhaalbare eisen maakt het aanbestedingsdossier tot een nachtmerrie voor mkb-ondernemers. De aanbestedingspraktijk - waar jaarlijks € 120 mrd mee gemoeid is - kost ondernemers veel tijd, geld en ergernis. En dat alles bij een lage scoringskans. Er zijn aanbestedingen waar wel veertig offertes op binnenkomen.

Wat belooft de nieuwe wet?
De nieuwe Aanbestedingswet belooft eenvoudiger procedures en meer transparantie. Deze combinatie moet het mkb meer kansen bieden op overheidsopdrachten. Minister Maxime Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie heeft in Brussel gepleit voor verdubbeling van de drempelbedragen, waarbij een overheid moet aanbesteden. Die worden vastgesteld door de Europese Commissie. Zo zouden mkb-bedrijven meer kans hebben overheidsopdrachten binnen te halen. Een verdubbeling zou de drempel voor lagere overheden op € 400.000 brengen. Voor rijksopdrachten zou de drempel naar € 250.000 gaan. Opdrachten met een grotere omvang moeten Europees worden aanbesteed. Voor werken die onder die drempels blijven, geldt het Aanbestedingsreglement werken (ARW) als richtsnoer. Er moet voor andere opdrachten net zo veel duidelijkheid komen, maar daarin voorziet de nieuwe wet niet. Inkopers bij de overheid houden veel vrijheid om af te wijken van de nieuwe regels. Wel moeten ze op 'objectieve gronden' beslissen hoe ze een opdracht in de markt zetten. Dit kan variëren van een openbare aanbesteding tot het onderhands gunnen. Ook het samenvoegen van opdrachten moet op grond van 'objectieve maatstaven' gebeuren. Ander pluspunt: de nieuwe regels worden na twee jaar geëvalueerd. In een eerder wetsvoorstel gebeurde dat pas na vier jaar.

Is dat voldoende?
Het is de vraag of gevreesde mechanismen in de aanbestedingspraktijk - het clusteren van opdrachten door opdrachtgevers, het noodgedwongen vormen van combinaties door leveranciers of het veroordeeld zijn tot onderaanneming - daarmee de wereld uit zijn. Gemeenten voegen in hun jacht op de laagste prijs veel opdrachten bij elkaar en timmeren de aanbestedingsdocumenten helemaal dicht. Opmerkelijk daarbij is dat de wurgcontracten met vaak onverzekerbare aansprakelijkheden zelden de rechtszaal halen. Inschrijvers, onder wie leveranciers van goederen en dienstverleners, zijn bang om in de hand die hen voedt te bijten.

Wat ontbreekt?
Bij inschrijvende partijen ontbreekt het aan kennis van de overheid, bij opdrachtgevers aan kennis van de markt. Wat dus nodig is, is een beter communicatieproces tussen inkopers en marktpartijen om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen. Een economische aanpak dus.
Daarnaast kunnen mkb-bedrijven met hun innovatiekracht, flexibiliteit, lage overheadkosten en korte lijnen naar de markt hun concurrentievoordeel vaak beter uitbuiten dan grotere en dus loggere bedrijven.

Hoe nu verder?
Na de bouwfraude moest het beter worden in de aanbestedingspraktijk. De aanbevelingen van de enquêtecommissie waren helder: er moest een 'eenduidig kader' komen om te vermijden dat gemeente A andere aanbestedingsregels hanteerde dan gemeente B - de lappendeken. Maar in de afgelopen jaren bleef veel bij het oude. De overheid bundelde, onder druk van zware bezuinigingen, haar inkoopkracht steeds vaker - het clusteren - waardoor het mkb steeds verder buitenspel kwam te staan. De praktijk bleek weerbarstig, nobele doelstellingen ten spijt.Het nieuwe wetsvoorstel is ondernemersvriendelijk, maar de vraag blijft of gemeenten en andere overheden zich net zo ondernemend zullen opstellen als de minister. Het mkb blijft afhankelijk van de bereidheid van de overheid om zich aan de regels te houden.Er komt duidelijker in de wet te staan wat wel en niet mag. Dit zal de Tweede Kamer zeker aanspreken. Vervolgens moet de Eerste Kamer nog een inhoudelijk oordeel vellen. In 2008 sneuvelde daar overigens al eens een nieuwe aanbestedingswet. Hoe dan ook: voor het mkb is een wereld te winnen.