1,1 miljard euro besparing gemeenten zonder meer haalbaar

Datum: May 30, 2011
Categorie: Algemeen inkoopnieuws
Auteur: PIANOO

Gemeenten hebben onvoldoende zicht op haalbare besparingen die te realiseren zijn in de eigen organisatie. Daardoor wordt er gemiddeld op jaarbasis bijna € 1,1 miljard inefficiënt besteed. Dat vertellen de resultaten van een grootschalig onderzoek onder financieel verantwoordelijken van 171 Nederlandse gemeenten, 40% van het totaal.


 "In ons onderzoek naar efficiency van gemeentelijke bedrijfsvoeringen kwamen we er achter dat processen beter, sneller en dus goedkoper kunnen. Er wordt erg veel financiële controle uitgevoerd, maar desondanks blijkt het moeilijk om een sluitende (meerjaren)begroting op te stellen en conform te realiseren. Tot slot ligt er nog een grote uitdaging op het gebied van inkoop en contractmanagement. Bedrijfsvoeringen zijn slechts in sommige gevallen optimaal en doelmatig georganiseerd. Besparingen op inkoop- en contractmanagement gebied leidt tot een reductie in uitgaven van ruim € 740 miljoen. Beter management, efficiëntere processen leveren ook ruim € 370 miljoen op."


Toenemende besparingsdruk
In een grootschalig kwalitatief onderzoek onder 171 van de 418 Nederlandse gemeenten is uitgebreid gesproken met wethouders financiën, gemeentesecretarissen, directeuren middelen, directeuren bedrijfsvoering en concerncontrollers. Het doel van deze gesprekken was om te achterhalen welke processen binnen de eigen bedrijfsvoering verbeterd kunnen worden waardoor minder kosten worden gemaakt of efficiënter wordt gewerkt. Deze gesprekken zijn afgelopen jaar gevoerd; een periode waarin de noodzaak om goed op de begroting te letten nog hoger is dan normaal. Vaker wel dan niet blijken gemeenten aanzienlijk te kunnen besparen door professioneler in te kopen en scherpere financiële huishouding zonder dat het voorzieningenniveau voor de burgers daarmee in het gedrang hoeft te komen.


Aanleiding: Inkomsten gemeenten onzeker
Inkomsten van de gemeenten komen onder andere van de onroerende zaakbelasting (ozb). Deze is redelijk voorspelbaar, dus op dat 'bedrag' is goed te plannen wat het beschikbare budget voor gemeenten uitgaven is. Maar intussen staat een ander groot deel van het beschikbare budget onder druk. De gemeenten inkomsten bestaan voor een groot deel uit de rijksbijdrage. Gemiddeld bedraagt het algemene deel van de rijksbijdrage 35% van de totale begroting van een gemeente. De hoogte van deze uitkering staat echter ter discussie. Het regeringsadvies van de Commissie Kalden was vorig jaar een korting van 10% op de algemene uitkering. Dit betekent een afname van 3,5% van de totale gemeentebegroting. Alhoewel het regeerakkoord uitgaat van een kleinere korting, is hier nog steeds geen definitief besluit genomen. De circulaire van mei zal meer duidelijkheid moeten verschaffen. Het lijkt echter mee te vallen. De 'Optelsom' van het regeerakkoord, de herintroductie van de 'trap-op-trap-af methodiek' en het foutje van het Ministerie van Financiën van € 400 miljoen, verlaagt de 10% van Kalden tot ongeveer 4,5%". De helft van de gemeenten gaat voor hun begroting nog steeds uit van het 10%-scenario en de andere helft gaat uit van de huidige bijdrage. Deze onzekere inkomstenfactor zou een extra aanleiding voor gemeenten moeten zijn om de balans extra goed onder de loep te nemen en te peilen waar uitgaven teruggedrongen kunnen worden. De realiteit toont echter een ander beeld.

Oplossing ligt niet in snijden van maatschappelijke voorzieningen
Dit onderzoek bevestigt volgens VVD-Tweede Kamerlid Brigitte van der Burg dat er bij veel gemeenten ruimte is om in eigen vlees te snijden in plaats van de lokale belastingen te verhogen of in voorzieningen als onderhoud van de openbare ruimte of de muziekschool te snijden. Van der Burg: "Gemeenten moeten vooral de eigen bedrijfsvoering en de inkoop- en aanbestedingsprocedures op effectiviteit tegen het licht houden, want daar is net als bij de rijksoverheid een boel te besparen." Het overgrote merendeel van de gemeenten kiest ervoor om de belastingen niet te verhogen. Dus als er geen extra inkomsten zijn, dan moet er gesneden worden in de uitgaven. "Maatregelen zoals snijden in het huidige voorzieningenniveau buigen de bestaande begroting wel om, maar het uitgangspunt klopt niet. Als het een bedrijf was zou dit kunnen betekenen dat er een fabriek gesloten wordt terwijl er intussen miljoenen verkwist worden aan slecht voorraadbeheer. Gemeenten zouden er goed aan doen eerst de eigen bedrijfsvoering na te lopen voordat ze subsidies korten.